Home InfoNaše priče Zatrpavanje Jezave, 1965.-1971. godine

Zatrpavanje Jezave, 1965.-1971. godine

Redakcija

Drveni most na mestu ispod sadašnjeg Nadvožnjaka (staro korito Jezave) nekada je bio u nivou današnje ulice Miloša Velikog, u nastavku i sadašnjeg pružnog prelaza ispred fabrike „Heroj Srba” i vodio je na drugu stranu kopna, koje je u stvari bilo ostrvo.

Inače, preteča fabrike Želvoz bila je Železnička radionica osnovana 1926. godine. Drveni most, za koga kažu da krije neke tajne sa kraja Drugog svetskog rata, pružao se delimično dužinom sadašnjeg nadvožnjaka. Tadašnje kopno-ostrvo je delilo na staro i novo korito Jezave. Na tom kopnu živela je familija Nestora Maksimovića, a tu se nalazila i gradska klanica.
U ranim 60-im godinama tu su bile i neke zanatske radionice (Bora Sosa, čika Aksić,..)

Pogled na drveni most i „Heroj Srbu” 1950. godine

Prvo ubijanje Jezave ‒ njeno zatrpavanje, počelo je 1965. godine bacanjem svog gradskog smeća, šuta i otpadne zemlje oko drvenog mosta koji se pružao preko starog korita Jezave. Mnogi ribari iz okoline vezivali su svoje čamce ispod tog mosta: Dude, Nikola Pipac, Vela, pa i Draga Calion, koji je živeo u neposrednoj blizini. Nešto malo ispod mosta, na blagoj krivini, nalazila se kultna „Baba Jokina” kafana, kasnije je dobila ime „Semberija”, pa onda i „Dva druga”, da bi kasnije bila srušena!

 

Baba Jokina kafana 60- i 70-tih godina

Najpre je zatrpano staro korito, levo i desno od tog drvenog mosta. U nastavku je zatrpan i drugi drveni most u starom koritu, sličan ovom opisanom, udaljenom od njega 400‒500 metara prema ušću. Na tom mestu danas se nalazi Crpna stanica i prerada otpadnih voda grada Smedereva. Sa zatrpavanjem Jezave je, zbog čestih poplava fabrike „Heroj Srba”, nastavljeno u starom koritu, tako da je ona u tom delu, praktično u gradskom području, zatrpavana do 1967. godine, a onda se prešlo i na zatrpavanje njenog novog korita, koje je prema podacima Vodne zajednice završeno 1971. godine.

 

Jezava na početku zatpavanja1965. g.

Važna napomena: Kultna fotogarafija Žike Lije (Radoslav Ranisavljević) prikazuje početak zatrpavanja reke Jezave na starom koritu. Na fotogarafiji se vide hale fabrike „Heroj Srba“ i zgrada istoimenog bioskopa. Na desnoj strani fotogafije, u gornjem uglu, na brdašcetu, vidi se bela porodična kuća stare smederevske famijije Tasić.

Od tada se Jezava više nije ulivala u Dunav, a na njenom bivšem ušću izgrađena je Marina, sa velikim planovimza budućnost.
Tada je načinjena najveća greška na ovim prostorima ‒ tada je ubijena reka Jezava!

Neki neuki ljudi zatrpavaju Jezavu 1968. godine- staro korito

Našu živu i lepu reku Jezavu, sa njenom florom i faunom, zatrpali su neki neuki ljudi, koji ništa nisu znali zaštiti životne sredine , o ekologiji, o potrebama Smedereva i nas smederevaca. Oni nisu znali ni da je Jezava na sebi, u gradskom delu, imala sedam mostova. Jezava je bila rukavac Velike Morave, koji se odvojio od nje kod sela Trnovče i nalazi se dolinskoj ravni Velike Morave.

Zatrpavanje Jezave u priodu od 1967. do1971. godine

Faktički, reka Jezava je, kao rukavac Velike Morave, godine 1897. od nje odvojena nasipom. Ona počinje između sela Trnovče i Miloševca. Njeno korito, dalje prema severu, nije neprekidno, već postoje pojedini njegovi duži i kraći ostaci, jer su meštani zatrpali korito na nekim mestima. Neprekidno korito Jezave počinje tek iz Rita, između Lozovika i Sraoraca. Odavde teče prema severu, račvajući se u mnoge rukavce i spajajući se sa Raljom i Konjskom rekom, i do 1971. godine, ulivala se u Dunav kod Smederevske tvrđave.

Jedinstveni rariet vezan za Jezavu je da je ona, u zavisnosti od godišnjeg doba, imala dva suprotno smerna toka. Kada se Velika Morava u jesen izlivala, ona je gurala vodu u Jezavu, pa se ova onda ulivala u Dunav kod Smedereva.
Kada je Dunav u proleće nadolazio, on je gurao vodu u Jezavu, te je onda ona morala da se uliva u Veliku Moravu.
Na toj maloj reci Jezavi, odnosno na toj njenoj dužini od samo 47,5 kilometara bilo je – 35 mostova, mostića, ćuprija i prelaza – u poređenju sa velikim Dunavom, na čijoj ogromnoj dužini od 2850 kilometara – postoje 52 mosta!

 

Nikola Tasić Cale
SDCafe.rs

 

Mostovi na Jezavi

1 komentara
0

Slične vesti

1 komentara

Smederevac 20.07.2022 - 16:22

Mi nesto stariji sve ovo pamtimo jer smo kao klinci pecali na nekadasnjoj Jezavi …posebno se secam da je bilo samo nekoliko kuca na prostoru danasnjeg preglomaznog divljeg naselja tzv.Malog krivaka .

Reply

Ostavi komentar

error: Sadržaj je zaštićen !!