Slike o Smederevu i razne druge predstavljene publici

U Muzeju je nastavljen serijal raznih letnjih programa, a ovoga puta u fokusu su bile neke od slika iz umetničke zbirke ove ustanove. Reč je o 50 radova o kojima je govorila dr Snežana Cvetković, a prezentacija je bila zanimljiva i važna najpre stoga što je ta zbirka, usled nedostatka izložbenog prostora, gotovo u celini smeštena u depou pa šira javnost nema često šansu da ih vidi osim u povremenim prilikama i tokom tematskih izložbi.

Kako je na samom početku podsetila Snežana, Smederevo je Narodni muzej dobio 1950. godine. Počeo je sa radom u rodnoj kući intelektualca Milana Jovanovića Stojimirovića, u Ulici Ante Protića broj 2. Ta kuća je posle Drugog svetskog rata bila konfiskovana, zajedno sa njegovim kolekcijama.

Ujedno, to je i trenutak nastanka Umetničke zbirke Muzeja u kojoj je tada bilo 126 dela likovne umetnosti iz Stojimirovićeve ostavštine i nekoliko slika iz Gimnazijske zbirke starina.

Tu je muzej bio sve do 1972. godine, a potom je premešten u zgradu koja je bila revitalizovani predratni hotel Jadran. Izložbena delatnost Muzeja se ubrzava, a time povećava i broj umetničkih dela u zbirci. Danas, taj broj iznosi 430 dela, koja su kontinuirano nabavljana putem poklona i otkupa.

Osvajanje izložbenih prostora u Smederevu teklo je vrlo sporo i tegobno i nažalost tako je i do današnjeg dana. Prve izložbe tokom prve polovine 20. veka odvijale su se u zgradi Opštinskog doma, današnje zgrade Okruga ili Regije. Tu je bila svečana sala gde su bile održavane likovne izložbe. I svečana sala Gimnazije koristila se za izlaganje umetničkih dela, kao i drugi prostori među kojima i Biblioteka. Organizovani likovni život kreće od ovog mesta i brojne su izložbe u Muzeju održane, zahvaljujući Milenku Braci Ostojiću koji je tim programima rukovodio, a bio je slikar i konezervator – istakla je dr Cvetković.

Ona je ovu prezentaciju osmislia kao putovanje kroz pet ciklusa: Leto u Smederevu, Portreti žena u letnjim haljinama, Pod suncem Jadrana, Mrtve prirode i Sunce, Sunce Makedonije i Sunce istoka.

U prvom segmentu su neizostavni portreti kralja Aleksandra i kraljice Drage koje je, tada već čuveni Vlaho Bukovac sačinio na poziv kraljevskog para 1901.godine u letnjem dvorcu dinastije u Smederevu, tačnije, na otvorenom. Muzej u Smederevu ima oleografije (reprodukcije) tih portreta. Originalni portret kraljice Drage uništen je tokom majskog prevrata, oleografija iz Smedereva je znatno oštećena u petojunskoj eksploziji ali je obnovljena, dok se original portreta kralja Aleksandra koji je tada nastao u našem gradu, čuva u Narodnom muzeju u Beogradu.

Posle Prvog svetskog rata usledio je procvat likovne umetnosti zahvaljujući činjenici da je veliki broj ruskih emigranata došao u Kraljevinu SHS tokom Oktobarske revolucije, a među njima i mnogo slikara.

U Smederevu je tih godina bio i Roslavec (ne zna se ime) čije su dve slike tvrđave sada predstavljene. Vasilije Reznikov je izvesno vreme živeo u Smederevu gde je priredio i nekoliko samostalnih izložbi. Prva je održana u Opštinskom domu 1927, pa ponovo 1930. povodom proslavljanja 500 godina od podizanja smederevskog grada. Najpoznatiji je po slikama smederevske tvrđave, reč o desetinama slika sa tim motivima u raznim formatima, od minijatura do monumentalnih. U zbirci Muzeja su četiri, među kojima i ona koja prikazuje Rimski bunar sa koga se tada uzimala voda (tako je bilo sve do kraja Drugog svetskog rata), a danas je to jedan potpuno izmenjen pejzaž, kao i zelena ženska pijaca kod današnjeg Sportskog centra. Pre nekoliko dana, kazala je Snežana Cvetković, javio se njegov sin Mihailo koji živi u Australiji i nudi nekoliko slika na poklon. Taj slikar rođen je u Voronješkoj oblasti 1897.godine.

Potom u se nizale slike brojnih autora. Svetislav Strala, najpoznatiji je u tehnici akvarela, a na slici ovoga puta prikazanoj vidi se nadgrobni spomenik Vladimiru Ljotiću koji je kasnije premešten kao i nekadašnja priprata crkve Uspenja Presvete Bogorodice iz 18. veka koja je uklonjena kako bi se izgradila spomen kosturnica 1941.

Radomir Rajče Matejić, bio je prvi akademski umetnik u Smederevu, stvarao je posle Drugog svetskog rata, a za sobom je između ostalog, posebno ostavio teme zidanja tvrđave u bioskopu Svetlost. On je bio aktivan i u organizaciji likovnog života grada.

Natalija Karić je prva smederevska umetnica koja je diplomirala na Akademiji likovnih umetnosti u Beogradu 1965. Mnogo radova je zaveštala Muzeju i nema sumnje da će biti prilike da I tu zbirku vidimo izloženu.

Milan Lukić je bio samouk, ali je iza sebe ostavio veliki opus. U Smederevu je imao mnogo izložbi, a Snežana ga je svojevremeno opisala kao likovni meteor koji je u naš grad došao. Na ovoj prezentaciji publika je videla nekoliko njegovih pejzaža.

Boža Ilić je izlagao 1955. u Smederevskoj Gimnaziji, to je bila velika izložba i sve su slike sa te postavke bile prodate. Ovom prilikom, Snežana je govorila o njegovom morskom pejzažu.

Natalija Cvetković je naročito interesantna ličnost. Rođena je u Smederevu 1888, a kao devojčica je sa roditeljima otišla u Beograd. Iako je njen otac bio jorgandžija, a majka domaćica oni je nisu sputavali da upiše umetničko – zanatsku školu. Dobila je kasnije i državnu stipendiju, pa školovanje nastavila u Minhenu, potom i u Parizu. Bila je na akademiji Žilijen pre nego što je Nadežda Petrović bila na školovanju u Parizu. Natalija je poznata po akvarelima, socijalnim i drugim različitim temama koje je uvela u srpsko slikarstvo. Preminula je mlada, sa svega 40 godina.

Prezentacija je završena jednom neobičnom pričom o slici koja je sada deo zbirke u muzejskom depou, ali je imala čudesan put do tog mesta. O čemu se radi, poslušajte od dr Snežane Cvetković: